Bu yazıt grubu 2000 yılında Beşparmak dağında arkeolog Anneliese Peschlow-Bindokat tarafından farkedilmiştir. Yaklaşık 1000 metre irtifada, Suratkaya olarak bilinen altı oyuk bir kayanın arka duvarına kazınarak işlenmiştir. Luvi hiyeroglifi ile yazılmış karakterler 5 grup halinde 12 metreye 4 metrelik bir kaya alanına yayılmıştır. En soldaki grupta “Mira Ulkesi” okunabilmektedir ve diğerlerinin şahıslara ait isimler olduğu düşünülmektedir. En büyük şekilde yazılmış olan 5nci grupta başka hiç bir kaynakta karşılaşılmamış olan “Büyük Prens” (MAGNUS.REX.FILIUS) ünvanı kullanılmıştır. Ünvanın manası ve ünvan sahibinin isminin okunuşu (Ku-x-ya) tartışmalıdır.

Hitit Anıtları – Suratkaya Yazıtı
Tayfun Bilgin


Berlin Alman Arkeoloji Enstitüsü arkeologlarından Dr. Anneliese Peschlow’un 2000 yılında yöre köylülerinin yardımıyla bulduğu Hitit hiyeroglif yazıtları, Hititlerin gerçekten de Ege kıyılarına kadar geldiğinin önemli bir kanıtı olmuş, böylelikle Hitit kaynaklarında adı geçen Millawanda’nın Miletos’la özdeş olduğu hemen hemen kesinlik kazanmıştır. Bu yazıt bir yandan da Hitit vesayeti altındaki Mira ülkesinin Karabel Geçidi`nden Latmos’un güney ucuna kadar ulaştığını göstermiştir.

Farklı aralıklarla kaya yüzeyinin tümüne derin bir şekilde taş darbeleriyle çizilen ya da kazıma-oyma yöntemiyle işlenen altı işaret grubundan oluşan yazıtta, kabartma süsü bulunmamaktadır.

“mi+rali REGİO” şeklinde yazılan birinci yazı “Mira ülkesi” anlamına gelir.

Karşıdan kolaylıkla görülebilen “paripar-ha…REX FILIUS.DOMINUS” şeklindeki ortadaki yazı “Büyük kralın oğlu” anlamına gelir.

“CAPUT-xx REX.FILIUS” şeklindeki üçüncü yazıtta büyük kraldan söz edilmiştir.

“Kwila-la-i(a)” biçimindeki dördüncü yazıt “Kuwalaya” adını vermektedir.

Yazıt işaretlerinden beşincisi, büyüklüğü ve merkezi konumuyla diğerlerinden hemen ayırt edilmekte ve yazıtın ana ve en önemli parçası olduğunu belli etmektedir. “MAGNUS.REX FILIUS” biçimindeki yazıtın, Hitit Kralı 2. Murşili’nin evlatlık yeğeni ve Mira kralı Maşuiliwa`nın evlatlık oğlu Büyük Prens Kupanta-Kurintiya’nın kartuşu olduğu, Dr. Anneliese Peschlow tarafından açıklanmıştır. Peschlow, yazıtı MÖ 14. yüzyılın son on yılı, MÖ 13. yüzyılın ikinci on yılı başlangıcı arasında tarihlemektedir.

Altıncı yazıtta ise “REX.FILIUS Pi-ha-BOS FILIUS” ile ifade edilmiş bir prens adı olan Pihamuwa okunmuştur.

Yazıtın bulunduğu kaya çıkıntısının bir geçit ya da transit yolun veya bir kült alanını yakınında bulunmamasının nedenini araştıran Peschlow, sınır belirleme yeri olduğu yorumunu yapmaktadır. Suratkaya Mira, Millawan’da ve Karskissa ülkelerinin ayrılış noktası olan bu alan, tarihte birçok sınır anlaşmazlıklarına sahne olmuştur.

Latmos-Beşparmak Dağı Suratkaya Hitit Yazıtı
Erkmen Senan


Bağlantılar

Hieroglyphic Luwian Inscriptions of Western Anatolia
Vici.org – Suratkaya Inscriptions